Kr贸lewskie Miasto

WA疦E: Wa偶ne spotkanie dla przedsi臋biorc贸w w sprawie gazyfikacji Kowala « » Wa偶ne spotkanie w sprawie gazyfikacji i wymiany kot艂贸w « » Zapraszamy na Jarmark KazimierzowskiKlub Honorowych Dawc贸w Krwi w Kowalu po wyborachZapraszamy do honorowego oddawania krwi!

Kowal jest ma艂ym miastem po艂o偶onym w centrum Polski, na Kujawach, w s膮siedztwie las贸w i jezior Gostyni艅sko-W艂oc艂awskiego Parku Krajobrazowego. Zajmuje powierzchni臋 4,7 km² i jest zamieszka艂e przez ponad 3500 os贸b. Znajduje si臋 na po艂udniowym wschodzie Wojew贸dztwa Kujawsko-Pomorskiego,  15 km na po艂udnie od W艂oc艂awka, w odleg艂o艣ci 3 km od autostrady A1, z kt贸r膮 miasto po艂膮czone jest poprzez w臋ze艂 autostradowy „Kowal”. Do zlokalizowanego od po艂udniowej strony Kowala w臋z艂a autostradowego prowadzi mi臋dzynarodowa  trasa E-75 (droga krajowa Nr 1 Gda艅sk- 艁贸d藕- Cieszyn), kt贸rej obwodnica - wybudowana przed kilku laty -znacz膮co z艂agodzi艂a uci膮偶liwo艣ci wynikaj膮ce z ruchu tranzytowego w ulicach  miasta. 

                           

Dzi臋ki bezpo艣redniej blisko艣ci autostrady A1, z w臋z艂em „Kowal”, a tak偶e dzi臋ki posiadaniu obwodnicy przebiegaj膮cej przez miasto drogi krajowej Nr 1, Kowal posiada dzi艣 wyj膮tkowo korzystny uk艂ad komunikacyjny, kt贸ry dope艂niaj膮: drogi wojew贸dzkie nr 265 (Inowroc艂aw-Gostynin-Warszawa) i 269 oraz 3 drogi powiatowe.

                             

W bezpo艣rednim s膮siedztwie Kowala od strony p贸艂nocnej i wschodniej znajduj膮 si臋 lasy Nadle艣nictwa W艂oc艂awek. Na terenie jednego z le艣nictw – w Przyborowie, w odleg艂o艣ci 5,5 km od Kowala, utworzono 艣cie偶k臋 przyrodniczo-le艣n膮 „Kukawy” o d艂ugo艣ci 3,5 km, z my艣l膮 o mi艂o艣nikach przyrody, kt贸rzy chcieliby sp臋dzi膰 kilka godzin na 艂onie natury, poczu膰 jej pi臋kno i pozna膰 prawa, kt贸rymi si臋 kieruje. Nale偶y podkre艣li膰, 偶e lasy w okolicach Kowala w艂膮czone s膮 do „Le艣nego Kompleksu Promocyjnego – Lasy Gostyni艅sko-W艂oc艂awskie”, co oznacza, 偶e prowadzona w nim gospodarka le艣na uwzgl臋dnia zasady ekorozwoju.

W mie艣cie znajduje si臋 siedziba Gostyni艅sko-W艂oc艂awskiego Parku Krajobrazowego. Park powsta艂 w 1979 r. i znajduje si臋 w pradolinie Wis艂y, pomi臋dzy W艂oc艂awkiem, P艂ockiem, Gostyninem i 艁膮ckiem.

Jego powierzchnia wynosi 38 950 ha, w tym strefy ochronnej 14 195 ha. Bogata sie膰 43 jezior, r贸偶norodno艣膰 ro艣lin, si臋gaj膮ce 62% zalesienie, urozmaicona rze藕ba terenu oraz korzystny mikroklimat decyduj膮 o jego turystycznej atrakcyjno艣ci .Dost臋p do parku dla turyst贸w sta艂 si臋 od niedawna o wiele 艂atwiejszy po wybudowaniu drogi asfaltowej Kowal-Mostki, kt贸ra prowadzi wprost do Zalewu W艂oc艂awskiego.

Kowal ma znaczenie ponadlokalne, o czym stanowi膮 r贸wnie偶 dzia艂aj膮ce w mie艣cie: filia Powiatowego Urz臋du Pracy, obs艂uguj膮ce Kowal i okoliczne gminy s艂u偶by: drogowe, energetyczne oraz Posterunek Policji – staraniem w艂adz miasta w nowej siedzibie od 2004 r. – zabezpieczaj膮cy miasto i gmin臋 Kowal, a od 2006 r. tak偶e gmin臋 Baruchowo. Wizyt贸wk膮 gospodarki miasta s膮: bardzo pr臋偶ny Bank Sp贸艂dzielczy; producent szyb zespolonych sp贸艂ka Lumac; ZPUH Gie艂dzi艅ski A.Met – jeden z dw贸ch najwi臋kszych w Polsce producent贸w zamk贸w do drzwi, wk艂adek patentowych i k艂贸dek; firma Zygmunta Skibi艅skiego – producenta i eksportera europalet; Kancelaria Podatkowa  Bi艅kowski, zak艂ady z bran偶y drzewnej, stolarskiej, przetw贸rstwa ryb i tworzyw sztucznych oraz liczne plac贸wki us艂ugowo-handlowe. W ostatnich kilu lat bardzo znacz膮cy post臋p dokona艂 si臋 w zakresie poziomu opieki medycznej, kt贸r膮 sprawuj膮 dzi艣 w Kowalu konkuruj膮ce o wzgl臋dy pacjent贸w trzy niepubliczne zak艂ady opieki zdrowotnej, cztery apteki oraz istniej膮ca od 2001 r. podstacja pogotowia ratunkowego, zapewniaj膮ca mieszka艅com i przeje偶d偶aj膮cym przez miasto Kowal ca艂odobow膮 pomoc wysoko wykwalifikowanych ratownik贸w i lekarzy, dysponuj膮cych nowoczesnym ambulansem i sprz臋tem ratowniczo - medycznym.

Gospodarczym atutem miasta jest tak偶e wykwalifikowana kadra w bran偶ach: metalowej, stolarskiej i odzie偶owej, zaplecze surowcowe w postaci zasob贸w drewna i p艂od贸w rolnych , uzbrojone tereny oraz – co warto podkre艣li膰 raz jeszcze - znakomite po艂膮czenie komunikacyjne z ca艂膮 Polsk膮 i Europ膮.

 

Miasto pe艂ni funkcj臋 wiod膮cego dla okolicznych gmin o艣rodka us艂ugowo-handlowego. Sta艂o si臋 to szczeg贸lnie wyra藕ne po reaktywowaniu w 1991 r. samorz膮du miejskiego. W okresie funkcjonowania samodzielnej Gminy Miasta Kowal  w ca艂ym mie艣cie wybudowano sie膰 kanalizacji sanitarnej wraz z nowoczesn膮 oczyszczalni膮 艣ciek贸w, a tak偶e rozbudowano i zmodernizowano sie膰 wodoci膮gow膮  i stacj臋 uzdatniania wody. O dynamicznym rozwoju miasta 艣wiadczy najwy偶szy w wojew贸dztwie kujawsko-pomorskim 15% wzrost liczby mieszka艅c贸w oraz wiele nowo wybudowanych dom贸w. Na 艂膮czn膮 ilo艣膰 847 budynk贸w mieszkalnych w Kowalu a偶 322 zosta艂o wybudowanych w ostatnich dw贸ch dekadach. W tym samym okresie  z 31 do 48 wzros艂a ilo艣膰 ulic. Nie licz膮c ponad czterokilometrowej obwodnicy drogi krajowej Nr 1, d艂ugo艣膰 dr贸g w mie艣cie zwi臋kszy艂a si臋 z 19 do 30 km. Opr贸cz nowych, zbudowanych od podstaw ulic, staraniem samorz膮du modernizacji poddane zosta艂y te偶 prawie wszystkie pozosta艂e, nie tylko w centrum miasta, ale tak偶e na jego obrze偶ach. Obecnie tylko 36 mieszka艅c贸w, a wi臋c 1% kowalan mieszka przy drodze, kt贸ra nie ma asfaltowej, b膮d藕 betonowej nawierzchni. W ponad dwudziestu ulicach u艂o偶ono, g艂贸wnie w ramach rob贸t publicznych, nowe chodniki i parkingi z kostki brukowej. W Kowalu nie ma obecnie chodnik贸w, kt贸rych nawierzchnia pochodzi艂aby sprzed 1990 r. Wszystkie ulice o艣wietlaj膮 energooszcz臋dne lampy sodowe. Infrastruktur臋 Kowala w po艂owie lat dziewi臋膰dziesi膮tych wzbogaci艂o targowisko miejskie  u zbiegu ul. Ko艂艂膮taja i Dobiegniewskiej, kt贸re niedawno zosta艂o zmodernizowane od podstaw z udzia艂em 艣rodk贸w unijnych. Co 艣roda odbywaj膮 si臋 tu jarmarki, ciesz膮ce si臋 z roku na rok coraz wi臋ksz膮 frekwencj膮 sprzedaj膮cych i kupuj膮cych. W 1997 r. oddano do u偶ytku nowe przedszkole. Dla o艣wiaty Kowala, opr贸cz przedszkola, najwi臋ksze znaczenie maj膮 obecnie: Szko艂a Podstawowa im. Kazimierza Wielkiego oraz uruchomione w 1999 r. Publiczne Gimnazjum im. Piotra Tylickiego. Funkcje organu prowadz膮cego dla tych plac贸wek pe艂ni samorz膮d miejski staraniem, kt贸rego w ostatnich latach wykonano bardzo wiele prac w budynkach o艣wiatowych, spo艣r贸d kt贸rych wymieni膰 warto: wymian臋 wszystkich okien i drzwi, instalacji elektrycznej, remont i modernizacj臋 wi臋kszo艣ci klasopracowni, dw贸ch sal gimnastycznych, auli, sanitariat贸w, a tak偶e wybudowanie nowoczesnej, ekologicznej kot艂owni  wraz z wymian膮 instalacji centralnego ogrzewania, urz膮dzenie ogr贸dka jordanowskiego, utwardzenie kostk膮 brukow膮 plac贸w i parking贸w przylegaj膮cych do szko艂y, wykonanie nowego ogrodzenia od strony ul. Piwnej, a przede wszystkim kompleksow膮 termomodernizacj臋 ca艂ego obiektu, przy okazji kt贸rej dokonano te偶 zmiany architektonicznego oblicza ca艂ego kompleksu o艣wiatowego.

                           

Opr贸cz szk贸艂 prowadzonych przez samorz膮d miasta, na terenie Kowala funkcjonuj膮 tak偶e dwie szko艂y ponadgimnazjalne: Liceum Og贸lnokszta艂c膮ce oraz Zesp贸艂 Szk贸艂 Rolniczych, dysponuj膮cy – dzi臋ki staraniom ich wieloletniego dyr. Wojciecha Rudzi艅skiego – rozbudowan膮 i ci膮gle unowocze艣nian膮 baz膮 dydaktyczn膮.

                              

Pod koniec lat dziewi臋膰dziesi膮tych gruntownej modernizacji poddano tak偶e stadion sportowy poprzez: urz膮dzenie nowej p艂yty boiska pi艂karskiego, wybudowanie asfaltowych boisk do pi艂ki r臋cznej, koszyk贸wki i tenisa ziemnego, zadaszenie trybuny dla oko艂o tysi膮ca widz贸w, utwardzenie plac贸w i parking贸w kostk膮 brukow膮 oraz ogrodzenie ca艂ego obiektu. W kilka lat p贸藕niej kompleksowo zmodernizowano wn臋trze  przystadionowego budynku, w kt贸rym mieszcz膮 si臋 szatnie, sanitariaty i magazyny klubu Lumac-Kujawiak Kowal oraz 艣wietlica Oddzia艂u Polskiego Zwi膮zku Hodowc贸w Go艂臋bi Pocztowych.

W miejsce stropodachu, ca艂o艣膰 obiektu pokryto dachem wielospadowym z blachodach贸wki. Od 2005 r. stadion miejski w Kowalu nosi imi臋 Kazimierza G贸rskiego, kt贸ry osobi艣cie uczestniczy艂 w uroczysto艣ciach nadania imienia.

                           

W ostatnich kilku latach stadion poddawany by艂 ponownej modernizacji i rozbudowie, w wyniku czego przebudowano od podstaw jego trybun臋, wyposa偶aj膮c j膮 ponadto w plastikowe siedzenia. Wykonano te偶 rezerwow膮 p艂yt臋 pi艂karsk膮, a g艂贸wn膮 o艣wietlono lampami halogenowymi. W bezpo艣rednim s膮siedztwie stadionu  i obiekt贸w o艣wiatowych w 2009 r. zbudowano zesp贸艂 boisk „Orlik 2012”, kt贸ry zosta艂 nast臋pnie powi臋kszony o bie偶ni臋 i skocznie do uprawiania lekkoatletyki, boisko do siatk贸wki pla偶owej oraz urz膮dzenia do gimnastyki . W rezultacie tych wszystkich prac powsta艂 kompleks sportowo-rekreacyjny, kt贸ry stanowi baz臋 sportu amatorskiego i szkolnego oraz miejsce tradycyjnych ju偶 imprez plenerowych: Jarmarku Kazimierzowskiego oraz Pikniku Stra偶ackiego. Wielokrotnie odbywa艂y si臋 tu imprezy sportowe i kulturalne rangi powiatowej i wojew贸dzkiej.

                            

Chlub膮 Kowala jest tak偶e powsta艂y z inicjatywy w艂adz miejskich Dom Pomocy Spo艂ecznej - oddany do u偶ytku w 1997 r. Dom ten, b臋d膮cy obecnie plac贸wk膮 powiatow膮, jest drug膮 tego typu instytucj膮 w Polsce, kt贸ra specjalizuje si臋 w opiece nad chorymi na stwardnienie rozsiane. Dysponuje 86 miejscami, w 45 nowocze艣nie wyposa偶onych pokojach, przystosowanych dla os贸b niepe艂nosprawnych. Ponadto 20 miejsc przeznaczono dla uczestnik贸w turnus贸w rehabilitacyjnych. Dom wyposa偶ony jest w wysokiej klasy sprz臋t rehabilitacyjny i 艣wiadczy us艂ugi, m.in., w zakresie: kinezyterapii, masa偶y, wodolecznictwa, elektrolecznictwa, magnetoterapii, inhalacji, 艣wiat艂olecznictwa, gimnastyki korekcyjnej i manualnej. Od 2005 r. przy DPS -dzi臋ki staraniom jego wieloletniej dyr. Jadwigi Rosiak - funkcjonuje tak偶e 艢rodowiskowy Dom Samopomocy, do kt贸rego ucz臋szcza na zaj臋cia 30 niepe艂nosprawnych  mieszka艅c贸w Kowala i okolic.

                           

 Samorz膮d  Kowala bardzo dba o czysto艣膰, porz膮dek i estetyk臋  miasta. W zwi膮zku z tym wzd艂u偶 chodnik贸w, parking贸w, na skwerach i placach urz膮dzone zosta艂y tereny zielone, wraz z nasadzeniami ozdobnych krzew贸w. Ziele艅 miejska Kowala prezentowana by艂a jako pozytywny  przyk艂ad w telewizji TVN w programie „Maja w ogrodzie”. Z racji   dba艂o艣ci o ziele艅 w przestrzeni publicznej w 2010r. Kowal zaj膮艂 1 miejsce we wszystkich trzech kategoriach konkursu zorganizowanego przez Starostwo Powiatowe we W艂oc艂awku. Ozdob臋 miasta stanowi te偶 odrestaurowany i zmodernizowany z pietyzmem park miejski im. Leona Stankiewicza- poety, dzia艂acza ruchu ludowego oraz folklorysty.

                             

Wizyt贸wk膮 jest r贸wnie偶  nowy park  im. kr贸la Kazimierza Wielkiego, kt贸ry zosta艂 oddany do u偶ytku w 700 – lecie urodzin w  Kowalu Kr贸la. Warto podkre艣li膰, 偶e inauguracja obchod贸w jubileuszu kazimierzowskiego – dzi臋ki krakowskim koneksjom naszego rodaka  Jana Nowickiego – mia艂a miejsce w katedrze na Wawelu, gdzie  znajduje si臋 grobowiec Kazimierza Wielkiego.

                             

30 kwietnia 2009 r. odby艂a si臋 tam uroczysta msza 艣w. pod przewodnictwem ks. biskupa  profesora Tadeusza Pieronka, z udzia艂em kowalskiego proboszcza ks. kanonika dra Piotra G艂owackiego. W uroczystej mszy udzia艂 wzi臋艂o ponad 400 mieszka艅c贸w Kowala oraz delegacje Stowarzyszenia Miast Kr贸la Kazimierza Wielkiego, maj膮cego siedzib臋 w naszym mie艣cie. Liturgi臋 mszy 艣w. wzbogaci艂o: czytanie lekcji przez aktora Jana Nowickiego, 艣piew solistki Anny Soko艂owskiej i ch贸ru parafialnego „Cantica” oraz orkiestra stra偶acka z Kowala. By艂o to niezapomniane historyczne wydarzenie dla wszystkich jego uczestnik贸w. Wielkim wydarzeniem zwi膮zanym z jubileuszem kazimierzowskim by艂o r贸wnie偶  zorganizowane na pro艣b臋  w艂adz Kowala spotkanie  4 marca 2010r. w Pa艂acu Prezydenckim z przedstawicielami 100 miast kazimierzowskich z ca艂ej Polski. Bardzo donios艂ym wydarzeniem dla Kowala by艂o te偶 zaproszenie jego w艂adz na posiedzenie Sejmu RP w dniu 27 kwietnia 2010 r. na uroczysto艣膰 podj臋cia okoliczno艣ciowej uchwa艂y, w kt贸rej potwierdzono nie tylko historyczne, wiekopomne zas艂ugi Kazimierza Wielkiego, ale tak偶e fakt Jego urodzenia w naszym mie艣cie. Kulminacja jubileuszu 700 –lecia urodzin Kr贸la mia艂a miejsce w trakcie og贸lnopolskich uroczysto艣ci, kt贸re odby艂y si臋 w Kowalu 30 kwietnia 2010 r. z udzia艂em wielu znamienitych go艣ci. W ich trakcie zast臋pca szefa Kancelarii Prezydenta RP minister Jacek Sasin wr臋czy艂 Mieszka艅com miasta dar tragicznie zmar艂ego prezydenta  Lecha Kaczy艅skiego - w postaci poz艂acanej kopii regali贸w kr贸lewskich: jab艂ka, ber艂a i korony. W tym dniu oddano do u偶ytku nie tylko nowy park, ale i ods艂oni臋to znajduj膮cy si臋 w nim pomnik kr贸la  Kazimierza Wielkiego, b臋d膮cy chlub膮 i wizyt贸wk膮 naszego miasta. Ten mierz膮cy wraz z coko艂em 7 metr贸w wysoko艣ci monument to najwi臋kszy w Polsce jednobry艂owy, granitowy pomnik. Jego projektantem jest pochodz膮cy z Kowala artysta-plastyk Artur Jeziorski, a wykonawc膮 rze藕biarz Tadeusz Biniewicz. Warto podkre艣li膰, 偶e wszystkie 艣rodki na zaprojektowanie i wykonanie pomnika, wraz z aran偶acj膮 otaczaj膮cej go przestrzeni pochodzi艂y ze zbi贸rki publicznej, w kt贸rej wzi臋艂o udzia艂  1279 indywidualnych i 80 zbiorowych ofiarodawc贸w, a dzia艂k臋 pod pomnik i park - za zgod膮 biskupa ordynariusza Wies艂awa A. Meringa -  przekaza艂a parafia. Skomplikowan膮 i trudn膮 operacj臋  przewozu pomnika z pracowni rze藕biarskiej w Gostyninie do Kowala, wraz z ustawieniem go na cokole, wykonali bezp艂atnie 偶o艂nierze 1 Pomorskiej Brygady Logistycznej im. Kr贸la Kazimierza w Bydgoszczy, sp贸艂ka  Euro – Transchem Krzysztofa Pasieckiego oraz kowalscy stra偶acy.

                           
 

Kowal szczyci si臋 integruj膮cymi spo艂eczno艣膰 lokaln膮 organizacjami pozarz膮dowymi. Do najwa偶niejszych i najbardziej aktywnych nale偶膮:

- Ochotnicza Stra偶 Po偶arna powsta艂a w 1902 r., nale偶膮ca od wielu lat do Krajowego Systemu Ratowniczo-Ga艣niczego. Kowalscy stra偶acy chlubi膮 si臋 wieloma sukcesami nie tylko w akcjach ratowniczo – ga艣niczych, ale tak偶e w sportach po偶arniczych, w tym uzyskanym w 2005 r. mistrzostwem Wojew贸dztwa Kujawsko-Pomorskiego w sportach po偶arniczych.

- Stowarzyszenie MGKS Kujawiak – dzi臋ki, kt贸remu pi艂k臋 no偶n膮 w Kowalu uprawia  kilkudziesi臋ciu m艂odych zawodnik贸w z miasta i gminy, w r贸偶nych kategoriach wiekowych. Dru偶yna senior贸w  uczestniczy z powodzeniem w rozgrywkach V ligi,

- K贸艂ko Rolnicze - funkcjonuj膮ce aktywnie na rzecz swoich cz艂onk贸w od 1927r.,

- Ko艂o Gospody艅 Wiejskich – za艂o偶one w 1955 r.,

- Ko艂o Zwi膮zku Emeryt贸w, Rencist贸w i Inwalid贸w Wojennych,

- Ko艂o Polskiego Czerwonego Krzy偶a - istniej膮ce od 1945 r.,

- Ko艂o Zwi膮zku Kombatant贸w RP i By艂ych Wi臋藕ni贸w Politycznych,

- Oddzia艂 Zwi膮zku Hodowc贸w Go艂臋bi Pocztowych – osi膮gaj膮cy sukcesy krajowe i zagraniczne.

Dla historii i wsp贸艂czesno艣ci Kowala  du偶e znaczenie ma Wsp贸lnota Le艣na Rolnik贸w Miasta Kowala, kt贸ra gospodaruje na 550 ha las贸w i 艂膮k przekazanych mieszka艅com przez kr贸la Kazimierza Wielkiego.

Dla kultury miasta natomiast wa偶na jest dzia艂alno艣膰 Towarzystwa Mi艂o艣nik贸w Kowala i Okolic im. Kazimierza Wielkiego. Osobowo艣ciami jego 偶ycia kulturalnego s膮: laureatka wielu konkurs贸w poetyckich Marzenna Lewandowska oraz poeta Miros艂aw Glazik. Swoje udane debiuty poetyckie odnotowali tak偶e ks. dr Piotr G艂owacki, Maria Stawicka - Madej, Joanna Jasi艅ska oraz Anna Marcinkowska. Dla ca艂ego miasta szczeg贸lnie wa偶ne znaczenie ma szczyc膮ca si臋 ponad stuletni膮 histori膮  stra偶acka orkiestra d臋ta, sk艂adaj膮ca si臋 obecnie z 40 muzyk贸w i 20 ma偶oretek, a tak偶e Kapela spod Kowala oraz zesp贸艂 wokalno-muzyczny „Melodia”, kierowany przez Ann臋 B艂a偶ejczak. Wa偶nymi postaciami dla 偶ycia  kulturalnego i bada艅 nad histori膮 Kowala s膮:  Zdzis艂aw J. Zasada, Jerzy Giergielewicz i Arkadiusz Ciechalski.

W Kowalu od wielu lat organizowane s膮 imprezy kulturalne i plenerowe: Jarmark Kazimierzowski  i Piknik Stra偶acki oraz Og贸lnopolski Konkurs Poetycki dla Dzieci i M艂odzie偶y „KUJAWY”. 呕ycie kulturalne Kowala skupia si臋 wok贸艂 zmodernizowanej w 2005 r. biblioteki miejskiej, szk贸艂 oraz Domu Pomocy Spo艂ecznej, gdzie funkcjonuj膮 grupy teatralne: „Szok” i „Niepokorni”, a przede wszystkim wok贸艂 remizy OSP, kt贸ra pe艂ni funkcj臋 domu ludowego. Odbywaj膮 si臋 w niej: tradycyjne gale miejskie, wyst臋py artystyczne, publiczne zebrania, najwa偶niejsze uroczysto艣ci miejskie i rodzinne, a tak偶e tradycyjne bale sylwestrowe i dobroczynne. W ostatnich latach remiza - staraniem stra偶ak贸w, na czele ze Zdzis艂awem Szadkowskim i Andrzejem Lewandowskim - zosta艂a kompleksowo zmodernizowana, pokryta nowym dachem z materia艂贸w przekazanych w darze przez firm臋 „Blachy Pruszy艅ski”, a tak偶e rozbudowana poprzez oddanie do u偶ytku w 2002 r. sali kameralnej dla orkiestry, nosz膮cej imi臋 wieloletniego kapelmistrza Stefana Kowalskiego oraz pomieszcze艅 gara偶owych i socjalnych dla stra偶ak贸w. Nieco wcze艣niej podniesiono o trzy kondygnacje wie偶臋 stra偶ack膮, na kt贸rej powiewa flaga miasta. Z g贸ruj膮cej nad Kowalem wie偶y stra偶ackiej codziennie – w samo po艂udnie – rozbrzmiewa hejna艂 miasta. Staraniem naszego rodaka Jana Nowickiego zosta艂 on skomponowany i podarowany miastu przez 艣wiatowej s艂awy kompozytora Zbigniewa Preisnera. Herb, flaga, hejna艂, a tak偶e hymn Kowala, do kt贸rego s艂owa napisali: Jan Nowicki i poetka Marzenna Lewandowska, a muzyk臋 skomponowa艂 i przekaza艂 w darze mieszka艅com Kowala znakomity kompozytor Jan Kanty Pawlu艣kiewicz – to symbole oraz integralna cz臋艣膰 wizerunku rodzinnego miasta kr贸la Kazimierza Wielkiego. W 2011 r. 偶ycie kulturalne miasta wzbogaci艂o si臋 o prywatn膮 „Galeri臋 Kujawsk膮” , zawieraj膮c膮 cenny eksponaty etnograficzne, zbierane przez wiele  lat przez pasjonata kultury ludowej Benedykta 艁ukaszewicza i jego 偶on臋 Halin臋.

Z obliczem Kowala nierozerwalnie zwi膮zany jest tak偶e ko艣ci贸艂 parafialny p.w. 艣w. Urszuli, kt贸rego pocz膮tki si臋gaj膮 XIV w. W ci膮gu ostatnich  lat 艣wi膮tynia zosta艂a gruntownie odnowiona poprzez: nowe pokrycie dachu i wie偶y ko艣cielnej, nowe tynki zewn臋trzne, odrestaurowanie plebanii, wybudowanie dzwonnicy, na kt贸rej zawieszono trzy dzwony, w tym jeden nowy, nosz膮cy imi臋 Jana Paw艂a II. W ko艣ciele pod nadzorem konserwatorskim w ostatnich latach wykonano te偶 szeroko zakrojone prace maj膮ce na celu likwidacj臋 wilgoci i jej skutk贸w, z czym wi膮za艂o si臋 tak偶e odrestaurowanie znacznej cz臋艣ci polichromii. Pieczo艂owitej renowacji poddany zosta艂 tak偶e o艂tarz g艂贸wny, historyczne popiersie kr贸la Kazimierza Wielkiego oraz portal z herbem dobrodzieja kowalskiej parafii, wywodz膮cego si臋 z Kowala biskupa krakowskiego Piotra Tylickiego.  Prezbiterium ko艣cio艂a zdobi te偶 pami膮tkowa tablica patrona Miasta b艂. Dominika J臋drzejewskiego ufundowana przez Burmistrza i Rad臋 Miasta.

Swoje oblicze bardzo korzystnie zmieni艂 tak偶e budynek domu parafialnego. Otoczenie ko艣cio艂a zosta艂o upi臋kszone zieleni膮 nowo za艂o偶onych trawnik贸w, nasadzeniami drzew i krzew贸w oraz chodnikami i parkingami z kostki brukowej. Zainstalowana iluminacja czyni ko艣ci贸艂 widocznym w porze nocnej w promieniu kilku kilometr贸w.

Wiele prac wykonano tak偶e na miejscowym cmentarzu parafialnym, m.in. odrestaurowano i wyposa偶ono w niezb臋dny sprz臋t kaplic臋 cmentarn膮, wybudowano parkingi i u艂o偶ono chodniki we wszystkich alejkach cmentarnych. Nale偶y podkre艣li膰, 偶e prace w ko艣ciele i na cmentarzu zosta艂y wykonane staraniem kowalskich proboszcz贸w: ks. pra艂. Henryka Ambroziaka i jego nast臋pcy ks. kanonika dra Piotra G艂owackiego, przy wsparciu parafian, a w cz臋艣ci tak偶e przez samorz膮d miejski, kt贸ry przyczyni艂 si臋 zw艂aszcza do budowy cmentarnych chodnik贸w oraz gruntownie uporz膮dkowa艂, z pomoc膮 kombatant贸w, wszystkie kwatery 偶o艂nierskie i znajduj膮ce si臋 na nich nagrobki i pami膮tkowe tablice. W 2007 r., po wieloletnich staraniach, cmentarz parafialny zosta艂 powi臋kszony od  strony zachodniej.

                           

                           

Historia

Dok艂adna data powstania Kowala nie jest znana. Gr贸d istnia艂 zapewne ju偶 w pocz膮tkach kszta艂towania si臋 naszej pa艅stwowo艣ci. Osadnictwu na tym terenie sprzyja艂y korzystne warunki obronne. Na wyspie wielkiego, nieistniej膮cego dzi艣 jeziora, okre艣lanego przez J. D艂ugosza nazw膮 Krzewiata, znajdowa艂 si臋 zapewne gr贸d warowny, a w jego pobli偶u osada s艂u偶ebna zamieszka艂a w wi臋kszo艣ci przez rzemie艣lnik贸w (kowali), wykonuj膮cych pos艂ugi na rzecz grodu.

Na 20 I 1185 r. datowana jest pierwsza wzmianka 藕r贸d艂owa o Kowalu. Wtedy to ksi膮偶臋 mazowiecki Leszek wyda艂 dokument, w kt贸rym nada艂 kanonikom w艂oc艂awskim wie艣 Kowale wraz z ko艣cio艂em, co 艣wiadczy, 偶e na mapie ko艣cielnej Kowal pojawi艂 si臋 bardzo wcze艣nie.

W XIII wieku ksi膮偶臋 Kazimierz Kujawski traktowa艂 Kowal jako jedn膮 ze swych rezydencji. W latach 1242–1252 wyda艂 tutaj kilka wa偶nych dokument贸w.

Na pocz膮tku XIV w. Kowal sta艂 si臋 siedzib膮 kasztelanii. Dla historii miasta szczeg贸lnie wa偶n膮 dat膮 jest 30 IV1310 r. Tego bowiem dnia na zamku w Kowalu urodzi艂 si臋 przysz艂y kr贸l Polski Kazimierz III Wielki.

W czasie wojny z W艂adys艂awem 艁okietkiem Krzy偶acy dwukrotnie, w 1327 i 1331 r., napadli i zniszczyli zamek w Kowalu wraz z osad膮, a w 1332 r. zaj臋li Kujawy, ustanawiaj膮c w Kowalu komturi臋.

Kowal wr贸ci艂 do Polski po pokoju kaliskim w 1343 r.. Kazimierz Wielki odbudowa艂 i wzmocni艂 zamek. Nada艂 tak偶e Kowalowi prawa miejskie, magdeburskie lokuj膮c go na 52 艂anach.

Znaczenie miasta wzros艂o wraz z rozwojem handlu mi臋dzy miastami krzy偶ackimi i Rusi膮. Kowal le偶a艂 na szlaku wiod膮cym z Torunia do Lwowa. W po艂owie XIV w. istnia艂a tutaj komora celna.

W 1387 r. Abraham Socha, wojewoda p艂ocki, opanowa艂 miasto wraz z zamkiem na rzecz ksi臋cia Ziemowita. Ponownie przy艂膮czy艂 Kowal do Polski W艂adys艂aw Jagie艂艂o. Kr贸l ten na zamku kowalskim przyj膮艂 w 1420 r. pan贸w czeskich z Wernerem z Rankowa na czele, kt贸rzy pragn臋li ofiarowa膰 mu koron臋 Czech.

Kowal w tym czasie nale偶a艂 do znaczniejszych miast wojew贸dztwa brzesko-kujawskiego. Stanowi艂 siedzib臋 starost贸w grodowych, rezyduj膮cych na zamku i sprawuj膮cych w艂adz臋 administracyjn膮 i s膮downicz膮 na terenie powiatu kowalskiego.

W 1459 r. Kowal zosta艂 zobowi膮zany do wys艂ania 8 pieszych na wojn臋 z Krzy偶akami, co 艣wiadczy o jego znaczeniu. W 1519 r. kr贸l Zygmunt Stary dokona艂 drugiej lokacji miasta na prawie che艂mi艅skim, kt贸re na pocz膮tku XVII w. liczy艂o 240 dom贸w, co pozwala szacowa膰 ludno艣膰 na oko艂o 1440 os贸b.

W drugiej po艂owie XVII w., po potopie szwedzkim, w Kowalu zosta艂o jedynie 30 dom贸w. Odbudow膮 zamku zaj膮艂 si臋 starosta Morsztyn. Kowal nie wr贸ci艂 ju偶 jednak do dawnej 艣wietno艣ci.

Po rozbiorach znalaz艂 si臋 najpierw w zaborze pruskim, w latach 1807–1815 w granicach Ksi臋stwa Warszawskiego, a od 1815 r. – w Kr贸lestwie Polskim. W tym czasie miasto pe艂ni艂o funkcj臋 o艣rodka handlu, g艂贸wnie zbo偶em oraz rzemios艂a.

W ko艅cu XVIII w. i na pocz膮tku XIX w. z pejza偶u miasta znikn臋艂y niekt贸re budowle. W latach dziewi臋膰dziesi膮tych XVIII w. rozebrano zamek, w 1804 r. ko艣ci贸艂 艣w. Miko艂aja, a w 1824 r. ko艣ci贸艂 艣w. Fabiana i Sebastiana, natomiast w 1832 r. spali艂 si臋 ko艣ci贸艂 艣w. Ducha.

W 1836 r. zlikwidowany zosta艂 powiat kowalski, a w 1870 r. – w ramach represji po upadku powstania styczniowego – Kowalowi odebrano prawa miejskie. Odzyskanie praw miejskich nast膮pi艂o dopiero w lutym 1919 r.

W okresie mi臋dzywojennym Kowal stanowi艂 znacz膮cy o艣rodek rzemie艣lniczo-handlowy. Istnia艂y tu m艂yny, wiatraki, tartaki i olejarnie. 呕ycie gospodarcze o偶ywia艂y cotygodniowe targi oraz jarmarki. Pod wzgl臋dem materialnym najbardziej znacz膮cymi i trwa艂ymi osi膮gni臋ciami tych lat s膮: budynek szkolny przy ul. Kazimierza Wielkiego – obecnie siedziba Zespo艂u Szk贸艂 im. Kazimierza Wielkiego oraz Dom Ludowy, kt贸ry da艂 pocz膮tek dzisiejszej remizie stra偶y po偶arnej. W okresie mi臋dzywojennym miasto liczy艂o od 4000 do 5000 mieszka艅c贸w, stanowi膮c mozaik臋 trzech zgodnie ze sob膮 wsp贸艂偶yj膮cych narodowo艣ci: polskiej, 偶ydowskiej i niemieckiej. Na obrze偶ach Kowala znajdowa艂y si臋 trzy cmentarze wyznaniowe: katolicki, 偶ydowski i ewangelicki.   

Cmentarz 偶ydowski i synagoga zosta艂y zniszczone w czasie hitlerowskiej okupacji. 呕ydzi zostali wymordowani przez okupant贸w – z 1300 mieszka艅c贸w Kowala pochodzenia 偶ydowskiego po wojnie wr贸ci艂o z gett i oboz贸w zaledwie 13. Dla uczczenia ich pami臋ci w 2003 r. samorz膮d miasta z 呕ydowskim Instytutem Historycznym zorganizowa艂 w budynkach szkolnych przy ulicy Piwnej wystaw臋 na temat holokaustu w Kowalu, kt贸rej honorowym patronem by艂 bp Bronis艂aw Dembowski. Odwiedzi艂o j膮 wielu, zw艂aszcza m艂odych ludzi, a tak偶e znamienici go艣cie, a w艣r贸d nich 贸wczesny ambasador Izraela w Polsce prof. Szewach Weiss.

Ofiarami II wojny 艣wiatowej byli tak偶e mieszka艅cy Kowala narodowo艣ci polskiej. Dziesi膮tki os贸b zgin臋艂o w wyniku dzia艂a艅 wojennych oraz w hitlerowskich obozach i wi臋zieniach. W czasie okupacji Niemcy rozebrali jeden z ostatnich zabytk贸w miasta – kaplic臋 艣w. Rocha, znajduj膮c膮 si臋 u zbiegu ul. Ko艣ciuszki i Wojska Polskiego. Po zako艅czeniu wojny Kowal liczy艂 oko艂o 3000 mieszka艅c贸w. Powstaj膮ca infrastruktura gospodarcza by艂a typowa dla okresu PRL. Ukierunkowano j膮 na obs艂ug臋 pobliskiej rolniczej gminy. Wraz z likwidacj膮 prywatnego handlu, przetw贸rstwa i us艂ug Kowal straci艂 swoje znaczenie jako centrum okolicy. W mie艣cie za艂o偶ono Gminn膮 Sp贸艂dzielni臋, Sp贸艂dzielni臋 K贸艂ek Rolniczych oraz Bank Sp贸艂dzielczy.

Miejscem pracy dla wielu mieszka艅c贸w Kowala by艂a tak偶e funkcjonuj膮ca do pocz膮tku lat dziewi臋膰dziesi膮tych minionego wieku, stolarnia – filia W艂oc艂awskich Fabryk Mebli, a przede wszystkim zak艂ady i fabryki pobliskiego W艂oc艂awka, dla kt贸rego Kowal sta艂 si臋 jedn膮 z „sypialni”.

Trwa艂y dorobek okresu PRL stanowi膮: Liceum Og贸lnokszta艂c膮ce, Zesp贸艂 Szk贸艂 oraz Szko艂a Podstawowa, kt贸rej siedzib臋 przeniesiono w 1959 r. do nowego budynku przy ul. Piwnej, rozbudowanego nast臋pnie w po艂owie lat siedemdziesi膮tych o 12 izb lekcyjnych, aul臋 i sal臋 gimnastyczn膮. W latach sze艣膰dziesi膮tych i siedemdziesi膮tych wybudowano tak偶e stadion sportowy, o艣rodek zdrowia, wielorodzinne budynki mieszkalne, znacz膮co uporz膮dkowano tak偶e gospodark臋 komunaln膮 poprzez rozpocz臋cie budowy wodoci膮gu miejskiego i wyasfaltowanie ulic w centrum. Osi膮gni臋ciem lat osiemdziesi膮tych jest przede wszystkim dworzec autobusowy, rozbudowana we wszystkich ulicach miasta sie膰 wodoci膮gowa oraz u艂o偶enie kolektora magistralnego kanalizacji sanitarnej, co umo偶liwi艂o jej dalsz膮 rozbudow臋 w latach dziewi臋膰dziesi膮tych.

 

 

 

Kamery On-line

Newsletter
Tw骿 adres email:
 Zapisz |  Wypisz
 

Nasi partnerzy

聽聽聽

Wszelkie prawa zastrze偶one dla Kowal.eu (C) 2013 ul. Piwna 24, 87-820 Kowal
tel. 054-2841-255, fax. 054-2842-231
e-mail: [email protected]